Clausule ‘Vrijheid leveringsvoorwaarden’, een sigaar uit eigen doos?

Was dat maar waar. Goed contractbeheer beschermt de aansprakelijkheidspolis, maar dat is zeker geen stelling uit eigen belang. De kans op schade bij goed overeen gekomen en opgestelde leveringsvoorwaarden beschermt in de 1e plaats het eigen vermogen van verzekerde zelf.

Daarnaast kost een schade verzekerde veel meer dan een verzekeraar. In een polis staan voorwaarden waaraan een verzekerde moet voldoen wil er ook dekking zijn. Het kost verzekerde ingeval van een schade bijvoorbeeld veel eigen tijd om de schade af te handelen. En niet onbelangrijk, de commerciële moet goed blijven, anders loopt de schade nog verder op. Want juist ingeval van een schade komt het erop aan en loopt verzekerde de kans ook nog eens zijn klant kwijt te raken. Redenen genoeg voor verzekerde om schade contractueel buiten de deur te houden.

Maar er is meer. De aansprakelijkheidspolis dekt nu eenmaal niet alle schade die is voorgevallen. In een polis staan verplichtingen die eerst nagekomen moeten worden door verzekerde wil er dekking zijn, bijvoorbeeld qua melding, verzekerde moet de schade beperken en belangrijke risicowijzigingen doorgeven. Daarnaast kan het verzekerde bedrag te laag zijn, of geldt er een (beperkt) dekkingsgebied, een eigen risico (soms ook voor (gerechtelijke) kosten) en zijn er natuurlijk uitsluitingen. Verder kan de inloop/uitloopproblematiek nog parten spelen waardoor schades buiten de boot vallen omdat omstandigheden niet (op tijd) gemeld zijn. Het ‘claims made’-principe laat verzekerde in de kou staan als de polisdekking bij continuatie beperkt wordt: zaken die vroeger wel gedekt waren zoals bijvoorbeeld een uitloopdekking van 5 jaar op opgeleverde werken dat uit de dekking wordt gehaald vanwege het schadeverloop, zijn dan bijvoorbeeld niet meer gedekt. Kortom verzekerde zou haar leveringsvoorwaarden zo moeten inrichten dat de polis steeds zo goed mogelijk aansluit. In die zin zijn leveringsvoorwaarden van veel groter belang dan de aansprakelijkheidspolis. Deze vangen de 1e klappen op.

Aldus: als de polisdekking niet goed aansluit op de leveringsvoorwaarden kunnen schades buiten de boot vallen en betaalt verzekerde deze ten koste van zijn eigen vermogen. Misschien is er eigen vermogen genoeg, maar daar kan de bank wel eens anders over denken. Indien een (substantiële) daling van het eigen vermogen optreedt, kunnen de bank en/of investeerders de condities van de financiering nadelig aanpassen, of erger, zelfs stop zetten. De gevolgen daarvan hebben direct effect op de winst en/of herstel van de eigen vermogenspositie en kunnen de continuïteit van het bedrijf in gevaar brengen.

Vrijheid=blijheid?
Gelet op de hiervoor beschreven situaties betekent het opnemen van de clausule ‘vrijheid van leveringsvoorwaarden’ in de polis zeker niet dat verzekerde dus maar zijn gang kan gaan. Dit gedrag kan tot ongedekte schades leiden. Bovendien zijn er verschillende clausules in omloop. De meest geschikte clausule is waarin bepaald wordt dat verzekerde na een schade - om bijvoorbeeld commerciële redenen - kan afwijken van zijn aansprakelijkheid beperkende voorwaarden. Maar ook dan dient eerst te worden nagegaan of de polis deze afwijking bij een schade geheel volgt, als in ook betaalt. Dat laatste is lang niet altijd het geval zoals hiervoor aangegeven en is verzekerde in dat geval de sigaar. Dan is vrijheid geen blijheid maar een sigaar uit eigen doos ten koste van het eigen vermogen. Een andere voorwaarde is natuurlijk dat de leveringsvoorwaarden rechtsgeldig moeten zijn overeen gekomen en qua inhoud ook ‘redelijk’ moeten zijn, anders is afwijken niet aan de orde. Maar wat gebeurt er indien verzekerde geen leveringsvoorwaarden is overeen gekomen, dan wel dat deze niet rechtsgeldig zijn overeen gekomen?

Geen (geldige) leveringsvoorwaarden, wat dan?
Er zijn hier 3 varianten qua polisdekking te onderscheiden. De eerste: er staat in de polis een verplichting de leveringsvoorwaarden altijd overeen te komen en verzekerde moet zich hierop beroepen om schade te beperken conform de algemene voorwaarden. Dit is voor verzekerde de minst gunstige situatie want wat gebeurt er als de leveringsvoorwaarden niet gelden door welke reden dan ook? In het slechtste geval is er dan geen polisdekking en is verzekerde zwaar de sigaar en wordt het eigen vermogen door de schade uitgerookt. De 2e situatie is hierboven behandeld, verzekerde mag volgens de clausule in de polis afwijken ingeval van schade, maar komt daar niet aan toe, want ze gelden niet. In dat geval biedt de polis gewoon dekking mits de schade niet geraakt wordt door een van de hiervoor genoemde beperkingen. In de 3e situatie is er niets geregeld in de polis over vrijheid of verplichting ten aanzien van het gebruik van leveringsvoorwaarden. Hier zijn er 2 situaties te onderscheiden: of verzekerde is deugdelijke leveringsvoorwaarden rechtsgeldig overeen gekomen, of niet. In het eerste geval zal een verzekeraar ook willen dat de aansprakelijkheid beperkende leveringsvoorwaarden van verzekerde worden ingeroepen om de aansprakelijkheid te beperken. Verzekerde moet immers schade beperken overeenkomstig de algemene voorwaarden. In het andere geval niet en dekt de polis in beide gevallen de schade conform de polisvoorwaarden. Zo niet, dan is het eigen vermogen de sigaar.

Conclusie
Als er niks in de polis staat t.a.v. het gebruik van leveringsvoorwaarden geldt er ook een ‘vrijheid van leveringsvoorwaarden’ maar is deze situatie wat beperkter t.o.v. de 2e variant. In alle gevallen blijft gelden dat verzekerde zelf geheel of voor een deel opdraait voor de schade als de polis niet thuis geeft en de sigaar mag oproken tot de laatste haal ten koste van zijn eigen vermogen. Het verdient aanbeveling het hoofdstuk ‘contractbeheer’ in het kader van de risico-inventarisatie in de gesprekken met verzekerde ter tafel te brengen zodat verzekerde kan vast stellen t.o.v. de polisdekking wanneer deze de sigaar is. Maar pas op: de doos is zo leeg!

Mr. Elbert-jan Offereins – Branch Director Sales & Development bij Markel International Nederland